Động cơ nào cũng tiêu thụ một ít dầu: một lớp dầu mỏng trên thành xi lanh bị đốt cùng nhiên liệu mỗi kỳ nổ. Nhưng khi phải châm dầu thường xuyên giữa hai lần thay, hiện tượng hao hụt dầu nhớt đã vượt mức bình thường. Bỏ qua lâu ngày, máy có thể thiếu dầu, bugi bị bám muội, bộ xúc tác hỏng, thậm chí bó máy.
Bước đầu tiên: đo cho đúng
Đừng đoán, hãy đo. Thay dầu mới, đổ đúng mức MAX, ghi lại số km. Mỗi tuần kiểm tra que thăm ở cùng điều kiện: xe trên mặt phẳng, máy đã nghỉ đủ thời gian sau khi tắt. Khi mức dầu tụt tới MIN, châm lại tới MAX bằng ca đong, ghi lượng dầu và số km.
Mức tiêu hao chấp nhận được khác nhau theo từng hãng và từng động cơ, và thường được ghi trong tài liệu kỹ thuật hoặc chính sách bảo hành. Với nhiều động cơ xe con còn tốt, lượng dầu hao giữa hai lần thay gần như không đáng để châm thêm. Nếu phải châm khoảng một lít sau vài nghìn km, nên bắt đầu tìm nguyên nhân.
Nhóm 1: Rò rỉ ra ngoài
Đây là nhóm dễ thấy và dễ sửa nhất. Dấu hiệu: vết dầu dưới gầm xe sau một đêm đỗ, mùi khét khi dầu nhỏ lên ống xả nóng, lốc máy ướt dầu và bám bụi.
| Vị trí | Dấu hiệu | Cách khắc phục |
|---|---|---|
| Gioăng nắp giàn cò | Dầu rỉ quanh nắp máy, chảy xuống cổ góp xả | Thay gioăng, siết đúng lực theo thứ tự |
| Gioăng các te, ốc xả | Giọt dầu ở đáy máy | Thay gioăng, thay long đen ốc xả mỗi lần thay dầu |
| Phớt đầu trục khuỷu, trục cam | Dầu bám ở phía puly, dây curoa | Thay phớt, kiểm tra độ đảo puly |
| Phớt đuôi trục khuỷu | Dầu rỉ ở khe giữa máy và hộp số | Phải tách hộp số để thay |
| Lọc dầu, két làm mát dầu | Dầu quanh bầu lọc, ống dẫn | Lắp lọc đúng loại, siết đúng lực, thay gioăng |
Với điểm rò khó tìm, thợ thường cho chất phát quang vào dầu rồi soi bằng đèn UV sau một quãng chạy.
Nhóm 2: Dầu bị đốt trong buồng cháy
Phớt chặn dầu xupap bị chai cứng
Dầu theo thân xupap rò xuống buồng đốt khi máy nguội. Dấu hiệu điển hình: một làn khói xanh nhạt ở ống xả ngay khi nổ máy buổi sáng hoặc sau khi đổ dốc dài, rồi hết.
Xéc măng mòn, kẹt hoặc thành xi lanh xước
Dầu lọt lên buồng đốt liên tục. Khói xanh rõ hơn khi tăng tốc mạnh, máy yếu, áp suất nén thấp. Xéc măng có thể bị kẹt do muội carbon tích tụ từ việc dùng dầu kém chất lượng hoặc thay dầu quá trễ.
Van thông hơi các te (PCV) hỏng
Van PCV tắc hoặc kẹt mở làm áp suất các te cao, hút hơi dầu vào cổ hút để đốt. Đây là nguyên nhân rẻ tiền nhất trong nhóm này, nên kiểm tra trước tiên.
Tuabin tăng áp mòn phớt
Ở xe máy tăng áp, phớt trục tuabin mòn làm dầu đi vào đường nạp hoặc đường xả. Dấu hiệu: dầu đọng trong ống gió sau tuabin, khói xanh khi tăng tốc.
Đừng nhầm với dầu bị pha loãng
Có trường hợp ngược lại: mức dầu không giảm, thậm chí tăng, nhưng dầu loãng và có mùi xăng hoặc mùi dầu diesel. Đó là nhiên liệu lọt xuống các te, thường gặp ở xe chạy quãng ngắn, máy phun trực tiếp hay xe diesel tái sinh lọc hạt DPF không thành công. Dầu loãng mất khả năng bảo vệ, cần thay sớm và xử lý gốc rễ.
Xử lý hao hụt dầu nhớt theo mức độ
- Kiểm tra, thay van PCV và vệ sinh đường thông hơi.
- Sửa các điểm rò ngoài: gioăng, phớt, ốc xả.
- Dùng đúng dầu, đúng độ nhớt: dầu chất lượng tốt bay hơi ít hơn và giữ xéc măng sạch hơn. Với xe đã chạy nhiều, dầu dành cho xe chạy nhiều km có chất làm mềm phớt có thể giảm rò nhẹ. Tránh tăng độ nhớt quá nhiều so với khuyến cáo.
- Đo áp suất nén và kiểm tra độ rò xi lanh để xác định xéc măng hay xupap.
- Thay phớt xupap, làm lại xéc măng nếu chẩn đoán xác nhận.
Cuối cùng, đừng đổ dầu quá vạch MAX. Dầu quá đầy bị trục khuỷu khuấy thành bọt và bị đẩy qua đường thông hơi, chính nó cũng gây hao dầu. Khi cần châm thêm hoặc thay dầu đúng cấp, bạn có thể xem các dòng dầu động cơ tại mục Dầu nhớt ô tô - xe máy.
Ảnh: Shixart1985 / Wikimedia Commons, giấy phép CC BY 2.0.
